Badania laboratoryjne u psów i kotów, co warto wiedzieć

czytania opublikowano

Zdjęcie przedstawiające laboratorium weterynaryjne

Zdarza się, że nasze czworonogi wyglądają dobrze, nie manifestują objawów bólowych, a jednak są chore. Profilaktyczne badania laboratoryjne krwi mają za zadanie wykryć chorobę w jak najwcześniejszym stadium, co pozwala na wdrożenie leczenia i szybki powrót do zdrowia.

Czy wiesz, że:

ilustracja przedstawiająca psa

Badanie laboratoryjne powinno się obowiązkowo wykonać u każdego psa lub kota, który wykazuje objawy chorobowe lub ujawnia zmiany w zachowaniu.

Profilaktyczne badania u psów i kotów – dlaczego są tak ważne i od czego zacząć?

Każdy przejaw zmiany w zachowaniu naszego pupila taki jak apatia, brak apetytu czy niechęć do ruchu kwalifikuje się do szybkiego wykonania badań laboratoryjnych krwi. U zwierząt przewlekle chorych takie badania wykonuje się często, aby stale monitorować stan zdrowia. Najlepiej jest jednak zapobiegać niż leczyć. W tym celu warto wykonywać minimum raz w roku badania laboratoryjne krwi u zwierząt dorosłych, nawet jeśli wydają nam się zdrowe.  Jeśli chodzi o seniorów powyżej 7 roku życia, wskazane jest wykonywanie takich badań częściej, zgodnie z zaleceniami lekarza prowadzącego, ale nie rzadziej niż dwa razy w roku. Pamiętajmy, że profilaktyka może przedłużyć życie ukochanego czworonoga.

Podstawowy profil badań obejmuje morfologię i biochemię, dzięki którym możemy dowiedzieć się, w jakiej kondycji jest zwierzę i wiele jego narządów wewnętrznych. Często badanie takie należy pogłębiać o bardziej szczegółowe parametry. Dodatkowo, u zwierząt starszych zaleca się badanie parametrów tarczycowych, a badanie moczu jest nieodzowne w diagnostyce chorób układu moczowego.

Badanie moczu u psów i kotów – jak pobrać próbki, jak je przechowywać?

Mocz do badań laboratoryjnych pobiera opiekun pupila do sterylnego naczynia i jak najszybciej dostarcza go do lekarza prowadzącego. W przypadku kotów przy pobraniu moczu może pomóc zakup specjalnego żwirku, który do tego służy. Innymi metodami może posłużyć się lekarz weterynarii na miejscu w lecznicy. Mocz można pobrać też przy użyciu katetera – cewnika albo poprzez nakłucie pęcherza moczowego. Ostatnia opisana metoda jest najlepsza, jeśli planujemy badanie bakteriologiczne. Należy zapamiętać, że próbka moczu to bardzo, ale to bardzo wrażliwy materiał, którego delikatność i podatność na czynniki chemiczne i fizyczne jest dużo większa niż w przypadku próbki krwi. Najlepiej badać mocz świeży (do godziny od pobrania), jeśli nie ma takiej możliwości, możemy go przechować w lodówce przez kolejne 4 godziny. Ale pamiętajmy – każda godzina wpływać może na zmiany parametrów takiej próbki. 

Badanie krwi u zwierząt 

Badanie laboratoryjne krwi obok dokładnego wywiadu z opiekunem i badania klinicznego jest pierwszym krokiem do diagnozy. Na jego podstawie lekarz decyduje o wykonaniu dodatkowo badań obrazowych, czyli RTG, USG, MRI, TK czy pogłębieniu diagnostyki laboratoryjnej o bardziej specyficzne parametry. Należy pamiętać tylko, aby odpowiednio przygotować do nich pupila.

Jak przygotować psa lub kota do badania krwi?

Krew do badań laboratoryjnych jest pobierana przez lekarza weterynarii w gabinecie. Warunkiem koniecznym przeprowadzenia badania jest bycie na czczo naszego czworonożnego pacjenta – ważne, aby nie był karmiony przez minimum 8 godzin. W zależności od strategii i wyposażenia lecznicy, próbki mogą być albo badane na miejscu w lecznicowym laboratorium, albo wysyłane do referencyjnych laboratoriów zewnętrznych. Rzutuje to na tempo uzyskania wyników. Wyniki badań interpretuje opiekunowi zwierzęcia lekarz weterynarii.

Jak czytać wyniki badań krwi psa lub kota?

Wartości referencyjne parametrów w badaniach krwi różną się u psów i kotówOdstępstwa od normy w badaniach morfologicznych takie jak zaburzenia liczby czerwonych i białych krwinek, różnicach w wielkości krwinek czerwonych czy budowie jąder komórkowych, czy całych komórek, zawsze mówią nam, że w ogranizmie zwierzaka dzieje się jakiś patologiczny proces. Złotym standardem w takim przypadku jest zawsze wykonanie rozmazu krwi i ocena specjalistyczna.  

Podwyższenie liczby erytrocytów może być spowodowane m. in. :

Obniżenie liczby erytrocytów może świadczyć o:

Hemoglobina jest odpowiedzialna za transport cząsteczek tlenu. Podwyższony wynik świadczyć może o czerwienicy (nadkrwistość) a obniżony o niedokrwistości różnego tła. Hematokryt to stosunek czerwonych krwinek do całej objętości krwi. Trombocyty to krwinki, które biorą udział w procesie krzepnięcia krwi.

Uwaga!

Wyniki badań biochemicznych krwi, które odbiegają od wartości referencyjnych mogą świadczyć o zaburzeniach funkcjonowania narządów wewnętrznych.

Diagnostyka chorób nerek u psów i kotów 

Narządem, który pełni kluczowe funkcje w organizmie psów lub kotów, i który niestety nie podlega regeneracji, są nerki. Najważniejsze parametry nerkowe to mocznik, kreatynina i poziom fosforuPodwyższenie tych parametrów najczęściej świadczy o przewlekłej chorobie nerek. Poziom kreatyniny wzrasta dopiero przy znacznej utracie funkcji nerek. Wcześniej narząd skutecznie kompensuje utratę wydolności i nie widzimy ani objawów klinicznych, ani tak wyraźnych zmian w parametrach biochemicznych krwi.  Tym bardziej, jeśli wiemy, że nasze zwierzę jest predysponowane do problemów nefrologicznych – dbajmy o częste badania kontrolne skupione na układzie wydalniczym. Istnieją bowiem wczesne wskaźniki choroby nerek, które można wyłapać z krwi i moczu nawet kilka lat przed wystąpieniem wyraźnych objawów klinicznych. Psy i koty z podwyższonymi parametrami nerkowymi zwykle na początku mają kilkudniową płynoterapię dożylną, w celu ustabilizowania stanu. Już do końca życia muszą być regularnie monitorowane i przestawione na weterynaryjną dietę nerkową.

Diagnostyka chorób wątroby u psów i kotów

Parametry ALT, GGT, AST, GLDH, ALP, ALB, GLOB, GLU, BIL  służą głównie do diagnostyki chorób wątroby. Podwyższone wartości świadczą o tym, że toczy się jakiś proces, który powoduje uszkodzenie komórek wątrobowych (hepatocytów). Może to mieć miejsce między innymi w przebiegu chorób wirusowych, pasożytniczych, nowotworowych, marskości czy zastoju żółci. Może to być również spowodowane przyjmowaniem leków. Podwyższony ASPAT może mieć związek nie tylko z chorobami wątroby, ale również mięśni, trzustki, serca czy jelit. Białka występujące we krwi produkowane są w wątrobie. Biorą udział w transporcie substancji odżywczych (ALB), mają również w organizmie funkcję obronną jako przeciwciała (GLOB). Podwyższone parametry białka całkowitego mogą świadczyć o przewlekłych chorobach i stanach zapalnych. Podwyższona bilirubina (BIL) oznacza żółtaczkę, która może być spowodowana zastojem żółci czy upośledzeniem czynności wątroby. Poziom tej substancji rośnie też w sytuacji rozpadu krwinek czerwonych (hemolizy), a stan ten może towarzyszyć wielu chorobom, a niekiedy pojawiać się jako idiopatyczna anemia autohemolityczna. Wzrost fosfatazy zasadowej (ALP) występuje przy chorobach wątroby, ale także kości, jelit, chorób nowotworowych i Chorobie Cushinga. 

Hiperglikemia to podwyższony poziom glukozy (GLU) we krwi stwierdzany najczęściej przy cukrzycy, chorobach trzustki i nadczynności kory nadnerczy. Hipoglikemia, czyli obniżony poziom glukozy we krwi towarzyszy Chorobie Addisona, wstrząsowi czy sepsie i wielu innym stanom. U szczeniąt może świadczyć o chorobach pasożytniczych.

Diagnostyka pasożytów u psów i kotów

Inwazje pasożytów wewnętrznych u psów i kotów diagnozuje się najczęściej za pomocą badań kału. Wskazane jest dostarczenie do lekarza weterynarii najlepiej próbki z 3 kolejnych dni, która ma większą wartość diagnostyczną. Nie wszystkie pasożyty da się wykryć jedną metodą badawczą. Czasami próbkę kału musimy zbadać różnymi sposobami, w laboratorium zewnętrznym, czy za pomocą szybkich testów diagnostycznych. Niekiedy warto jest badać pod mikroskopem świeży kał pobrany prosto od pacjenta podczas wizyty. 

Choroby odkleszczowe diagnozuje się za pomocą specjalnych szybkich testów lub również w badaniach laboratoryjnych krwi.

Ważne!

Najczęściej diagnozowaną chorobą przenoszoną przez kleszcze u psów jest babeszjoza.  W celu wykrycia sprawcy tej choroby, czyli pierwotniaka Babesia canis wykonuje się badanie krwi z rozmazem. W ciągu kilku minut lekarz weterynarii w badaniu mikroskopowym może potwierdzić obecność tego pierwotniaka. W przypadku babeszjozy liczy się każda minuta. Jest to choroba, która rozwija się szybko i bez leczenia może skończyć się śmiercią zwierzęcia.